Trong bối cảnh căng thẳng thương mại và bất ổn kinh tế toàn cầu, Trung Quốc vừa công bố kế hoạch 5 năm mới nhằm chuyển mình trở thành siêu cường công nghệ hàng đầu thế giới.
Mục tiêu chiến lược dài hạn
Chủ tịch Tập Cận Bình đã phê duyệt văn bản chính sách tại Bắc Kinh, xác định rõ ràng mục tiêu định vị Trung Quốc như một siêu cường công nghệ toàn cầu thay vì chỉ cố gắng bắt kịp Mỹ. Kế hoạch này được Quốc hội Nhân dân Trung Quốc thông qua vào thứ Năm và vạch ra chiến lược đạt được đột phá trong các lĩnh vực then chốt như trí tuệ nhân tạo (AI), robot, hàng không vũ trụ và máy tính lượng tử.
- Chuyển dịch trọng tâm: Từ việc bắt kịp phương Tây sang dẫn đầu trong nhiều công nghệ mới.
- Phát triển AI: Tập trung vào AI đại diện (agentic AI) và xây dựng các cụm tính toán quy mô lớn để giải quyết tình trạng thiếu hụt năng lực máy tính tiên tiến.
- Mục tiêu kinh tế: Mở rộng giá trị ngành liên quan đến AI lên hơn 10 nghìn tỷ nhân dân tệ (khoảng 1,45 nghìn tỷ USD) vào cuối năm 2030.
Đầu tư và nghiên cứu phát triển
Để hiện thực hóa tầm nhìn này, Bắc Kinh cam kết tăng ngân sách hàng năm cho khoa học và công nghệ lên 10%, phù hợp với tốc độ tăng trưởng trong hai năm qua. Kế hoạch cũng đặt mục tiêu tăng ít nhất 7% đầu tư vào nghiên cứu và phát triển hàng năm.
- Tăng cường R&D: Đầu tư mạnh mẽ để giải quyết các nút thắt cổ chai về công nghệ cốt lõi.
- Ưu tiên nội tại: Tập trung vào việc làm tốt công việc của mình, củng cố điểm mạnh và khắc phục điểm yếu trong nền tảng tăng trưởng.
- Báo cáo chính phủ: Trung Quốc hiện dẫn đầu thế giới về nghiên cứu và phát triển cũng như ứng dụng trong các lĩnh vực như AI, y sinh, robot và công nghệ lượng tử.
Thách thức từ môi trường quốc tế
Quyết định tập trung vào tự chủ của Bắc Kinh nhấn mạnh sự cấp thiết phải giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây. Các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip do chính quyền Trump ban hành trong nhiệm kỳ đầu tiên, cùng với việc chính quyền Biden thắt chặt hơn sau đó, đã gây áp lực lên ngành bán dẫn và các ngành công nghiệp phụ thuộc.
- Cạnh tranh song phương: Dù có thể có thỏa thuận thương mại tạm thời, quan hệ giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới sẽ tiếp tục xoay quanh cạnh tranh trong 5 năm tới.
- Chiến lược tách rời: Cả hai bên đều muốn giảm sự phụ thuộc lẫn nhau, dẫn đến việc tách rời (decoupling) trong nhiều khía cạnh từ học thuật đến công nghiệp.
- Bối cảnh kinh tế nội bộ: Trung Quốc đối mặt với khủng hoảng bất động sản dai dẳng và nhu cầu tiêu dùng thấp, khiến việc kiểm soát nền tảng tăng trưởng nội tại trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.