Phân tích ADN của muỗi tiết lộ bằng chứng mới về sự di cư của tổ tiên loài người sang Đông Nam Á cách đây hàng triệu năm.
Phát hiện đột phá từ DNA muỗi
Một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Scientific Reports chỉ ra rằng việc phân tích vật liệu di truyền của muỗi có thể cung cấp manh mối quan trọng về thời điểm tổ tiên con người đầu tiên đến khu vực Đông Nam Á. Các nhà khoa học xác định rằng loài muỗi trong nhóm Leucosphyrus đã tiến hóa để ưa thích máu người giữa 2,9 và 1,6 triệu năm trước tại khu vực Sundaland bao gồm Java, Sumatra và Borneo. Sự thích nghi này có thể xảy ra do sự hiện diện của các đồng loại cổ đại như Homo erectus đủ đông để kích thích thay đổi tiến hóa ở muỗi.
Thách thức trong nghiên cứu hóa thạch truyền thống
Truyền thống, các nhà khoa học chủ yếu dựa vào bằng chứng hóa thạch và nguồn ADN cổ đại để lập bản đồ thời gian và vị trí của người tiền sử khi họ lan rộng ra khỏi châu Phi. Tuy nhiên, những dấu vết vật lý này thường bị mất đi theo thời gian do điều kiện khí hậu.
- Khí hậu nhiệt đới ẩm ướt ở Đông Nam Á làm tăng tốc độ phân hủy di tích.
- Hồ sơ hóa thạch thường bị thiếu hụt khiến các nhà nghiên cứu tranh luận về thời điểm Homo erectus đến khu vực này.
- Phương pháp phi khảo cổ học như giải trình tự ADN và mô hình máy tính có thể giúp theo dấu dấu chân con người trong môi trường khó khăn.
Ý nghĩa đối với y học và tiến hóa
Việc nghiên cứu các loài gây hại phụ thuộc vào con người có thể tiết lộ lịch sử tiến hóa của chúng ta. Nghiên cứu này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cách bệnh sốt rét lây lan từ mầm bệnh do muỗi mang theo mà còn bổ sung cho các phát hiện khảo cổ trong tương lai. Các tác giả muốn tiếp tục truy vết cách các gen khác, như gen khứu giác dùng để phát hiện dấu hiệu hóa học của vật chủ, tiến hóa theo thời gian.
- Nghiên cứu ADN của 38 con muỗi thuộc 11 loài trong nhóm Leucosphyrus được thu thập từ năm 1992 đến 2020.
- Công việc thực địa tại Borneo cung cấp những hiểu biết đột phá về hành vi của muỗi hút máu người so với muỗi ưa thích ăn thịt linh trưởng.