Các quốc gia khu vực Vịnh đang đối mặt với sự lựa chọn khó khăn giữa việc tuân lệnh đồng minh Mỹ hay tránh xa cuộc xung đột với láng giềng Iran.
Áp lực tham chiến và phản ứng của lãnh đạo khu vực
Từ khi chiến tranh với Iran bắt đầu, các quốc gia Vịnh đã hứng chịu hàng loạt tên lửa và máy bay không người lái từ Tehran. Điều này buộc họ phải cân nhắc giữa việc làm giận đồng minh an ninh là Mỹ hay mạo hiểm sự tức giận của một láng giềng mạnh mẽ.
Cả hai bên trong cuộc xung đột đều sử dụng các đòn tấn công vào khu vực Vịnh để phục vụ lợi ích riêng. Iran hy vọng rằng việc đánh vào các quốc gia Vịnh sẽ khiến họ rời xa Washington, trong khi Mỹ và Israel dường như đang sử dụng các cuộc tấn công của Iran để gây áp lực buộc các chính phủ Ả Rập tham gia chiến tranh.
Thượng nghị sĩ Lindsey Graham, đồng minh của Tổng thống Trump, đã thể hiện rõ nhất việc thúc đẩy các đồng minh Ả Rập của Washington tham gia. Sau chuyến thăm Israel, ông đặt câu hỏi tại sao Mỹ nên bảo vệ các đối tác như Saudi Arabia nếu họ từ chối tham gia vào cuộc đấu tranh chung chống Iran.
Tuy nhiên, các lãnh đạo khu vực đã tránh trả lời công khai trước những áp lực này. Một tỷ phú Dubai là Khalaf Al Habtoor đã bày tỏ quan điểm của khu vực trong một phản hồi về nhận định của Graham:
- Chúng tôi biết rõ lý do tại sao chúng tôi bị tấn công.
- Chúng tôi cũng biết ai đã kéo cả khu vực vào cuộc leo thang nguy hiểm này mà không tham vấn những người ông gọi là 'đồng minh' của mình.
Lo ngại về hậu quả lâu dài và an ninh năng lượng
Các nhà lãnh đạo vùng Vịnh chủ yếu tránh phản ứng công khai trước những áp lực như vậy. Tuy nhiên, họ lo ngại bị kéo vào một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn, với những hệ quả lâu dài mà cuối cùng họ phải tự quản lý.
Một quan chức UAE cho biết:
- "Cuối cùng, các bạn là hàng xóm." Quan hệ với Tehran sẽ phải bình thường hóa, ngay cả khi mất nhiều thập kỷ để xây dựng lại "khoảng cách niềm tin khổng lồ".
Các lực lượng Mỹ cuối cùng sẽ "dọn dẹp và rời đi" khỏi Trung Đông trong khi Iran sẽ vẫn là một láng giềng vĩnh cửu. Các quốc gia Vịnh nhỏ hơn cũng có thể đang chờ xem Saudi Arabia phản ứng như thế nào trước khi quyết định hành động.
Tấn công cơ sở hạ tầng và khủng hoảng kinh tế
Một mối quan tâm khác đối với các quốc gia Vịnh là việc nhắm mục tiêu vào cơ sở hạ tầng dân sự quan trọng theo kiểu trả đũa.
- Một nhà máy khử muối trên đảo Qeshm của Iran bị đánh trúng, khiến Iran phản đòn bằng cách phá hủy một cơ sở khử muối tại Bahrain bằng tên lửa không người lái.
- Điều này làm tăng lo ngại rằng chiến tranh có thể mở rộng sang các cơ sở hạ tầng nước trong khu vực phụ thuộc nhiều vào nước khử muối.
Các quốc gia sa mạc Vịnh có ít hơn 1% dân số thế giới nhưng chiếm khoảng một nửa khả năng khử muối của thế giới. Một cuộc phản đòn của Iran vào cơ sở hạ tầng nước có thể làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung trong một khu vực gần như phụ thuộc hoàn toàn vào nước đã qua xử lý.
Các chuyên gia cảnh báo rằng việc không hành động có thể làm suy yếu sự răn đe và khiến các cuộc tấn công của Iran trong tương lai trở nên khả thi hơn. Họ có thể hỗ trợ hoạt động của Mỹ bằng cách mở không phận và căn cứ, nhưng chính phủ khu vực sẽ can thiệp với mục tiêu khôi phục sự răn đe và kết thúc xung đột nhanh chóng.
Tác động kinh tế toàn cầu
Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng đã gây ra khủng hoảng giá dầu khí toàn cầu. Các tàu chở hàng qua eo biển Hormuz - tuyến đường nước hẹp nối Vịnh Ba Tư với thị trường toàn cầu - gần như bị tê liệt, khiến khoảng một phần năm nguồn cung dầu của thế giới bị đe dọa.
- Giá nhiên liệu tại Mỹ tăng cao sau khi Iran bắt đầu tấn công các quốc gia Vịnh.
- QatarEnergy, chiếm khoảng 20% nguồn cung LNG toàn cầu, đã dừng sản xuất sau các cuộc tấn công vào cơ sở của họ.
- Bộ trưởng năng lượng của Qatar cảnh báo giá dầu có thể lên tới khoảng 150 USD/thùng nếu xung đột tiếp tục làm gián đoạn xuất khẩu.
Dù xung động rung chuyển thị trường toàn cầu và nền kinh tế khu vực, các chính phủ vùng Vịnh vẫn e ngại tham gia vào một cuộc chiến tranh họ không kiểm soát được.