Trong bối cảnh Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết hủy bỏ các mức thuế khẩn cấp của Tổng thống Trump, chương trình thuế quan thương mại của Mỹ đã rơi vào tình trạng bất ổn. Tại bài phát biểu State of the Union, ông Trump đã tái khẳng định chính sách thuế quan của mình bằng cách thay thế cơ sở pháp lý cũ bằng mức thuế mới, nhưng điều này khiến nhiều đối tác quốc tế phải tạm dừng hoặc đánh giá lại các cam kết thương mại song phương.
Phán quyết của Tòa án Tối cao và sự thay đổi pháp lý
Trong bài phát biểu State of the Union ngày 24/2/2026, Tổng thống Donald Trump đã bảo vệ chương trình thuế quan của mình, mặc dù Tòa án Tối cao đã ra phán quyết hủy bỏ các mức thuế khẩn cấp mà ông áp dụng theo Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA).
- Phán quyết của Tòa án: Tòa án nhận định Tổng thống đã vượt quá thẩm quyền khi áp thuế đối với hàng hóa từ hầu hết các quốc gia trên thế giới dưới cơ sở IEEPA.
- Giải pháp thay thế của Trump: Ngay sau đó, ông Trump đã thay thế cơ sở pháp lý này bằng mức thuế 10% theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974, có hiệu lực vào ngày phát biểu.
- Hạn chế: Các chuyên gia pháp lý chỉ ra rằng việc tái cấu trúc các thỏa thuận thương mại trước đây, vốn dựa trên IEEPA, sẽ cần thời gian và quy trình pháp lý mới, chẳng hạn như Điều 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974.
Phản ứng của các đối tác thương mại quốc tế
Sự thay đổi đột ngột về cơ sở pháp lý đã gây ra sự hoài nghi lớn, buộc các chính phủ nước ngoài phải xem xét lại vị thế của mình trong các thỏa thuận thương mại với Mỹ.
- Liên minh châu Âu (EU): Nghị viện châu Âu đã hoãn bỏ phiếu về thỏa thuận thương mại, vốn sẽ áp mức thuế 15% của Mỹ đối với hầu hết hàng hóa EU. Các quan chức EU bày tỏ lo ngại rằng mức thuế mới có thể đe dọa thỏa thuận đã ký từ mùa hè năm trước.
- Ấn Độ: Bộ trưởng Piyush Goyal cho biết Ấn Độ sẽ tạm dừng các cuộc đàm phán về thỏa thuận thương mại trung gian cho đến khi có sự rõ ràng hơn về mặt pháp lý.
- Trung Quốc: Người phát ngôn Bộ Thương mại Trung Quốc cho biết Bắc Kinh sẽ tham gia vào các cuộc đàm phán song phương một cách "trung thực" và sẽ đánh giá toàn diện mọi diễn biến từ Washington trước khi điều chỉnh các biện pháp đối phó của mình.
- Nhật Bản: Các chuyên gia chỉ ra rằng sau phán quyết của tòa án, Nhật Bản có thể đang ở vị thế có lợi hơn, vì họ không cần phải duy trì mức thuế quan như các đối tác khác.
Xu hướng chung: Chờ đợi và Đánh giá lại
Thay vì chấp nhận các thỏa thuận cũ, nhiều nhà lãnh đạo nước ngoài đang áp dụng chế độ "chờ đợi và quan sát" (wait-and-see). Họ đang đánh giá lại vị thế và thời điểm để đàm phán lại các điều khoản của các thỏa thuận hiện có, do các mối đe dọa thuế quan mà Mỹ có thể thực hiện một cách đáng tin cậy đã bị hạn chế hơn.
