Những căng thẳng xuyên Đại Tây Dương đang nổi lên là mối đe dọa lớn nhất đối với châu Âu, vượt xa các vấn đề quân sự cục bộ. Tuyên bố về khả năng rút quân của Mỹ, cùng với sự thiếu hợp tác công nghiệp giữa các đồng minh, đang đặt ra bài toán tự chủ phòng thủ cấp bách cho châu lục này.
Bối cảnh căng thẳng Mỹ - Châu Âu
Trong bối cảnh các tranh chấp thương mại và các vấn đề hỗ trợ Ukraine, mối lo ngại lớn nhất hiện nay là sự rạn nứt liên tục trong liên minh NATO. Cụ thể, Tổng thống Donald Trump đã công khai tuyên bố Mỹ có thể rút 5.000 quân đồn trú tại Đức sau những chỉ trích liên quan đến xung đột Iran. Ông cũng bày tỏ sự hoài nghi về sự hỗ trợ của các quốc gia như Tây Ban Nha và Ý.
- Áp lực từ Washington: Mỹ yêu cầu các đồng minh châu Âu phải tự chịu trách nhiệm chính trong việc phòng thủ khu vực của mình.
- Tuyên bố của các nhà lãnh đạo: Các nhà lãnh đạo châu Âu đang phải đối mặt với áp lực phải tăng cường chi tiêu quốc phòng để đáp ứng yêu cầu này.
Những thách thức lớn hơn vấn đề quân số
Mặc dù Đức, Anh và Pháp cam kết khởi động kỷ nguyên chi tiêu quốc phòng mới, họ phải đối mặt với những rào cản cấu trúc sâu sắc hơn:
- Sự phụ thuộc công nghiệp: Châu Âu gặp khó khăn trong việc hợp tác sản xuất và mua sắm quốc phòng. Các dự án lớn, như máy bay chiến đấu thế hệ mới của Pháp và Đức, đã gặp trục trặc do lợi ích quốc gia không đồng nhất.
- Hạn chế sản xuất: Các nhà phân tích chỉ ra rằng việc sản xuất theo lô nhỏ khiến trang bị quân sự của châu Âu có chi phí cao hơn so với các hệ thống tương đương của Mỹ.
- Tự chủ chuỗi cung ứng: EU đặt mục tiêu ít nhất một nửa chi tiêu quốc phòng phải được thực hiện trong nội khối vào năm 2030, nhằm giảm sự phụ thuộc vào nguồn cung từ bên ngoài, chủ yếu là Mỹ.
Khoảng cách tên lửa và tương lai tự chủ
Một vấn đề cấp bách khác là hệ thống phòng thủ tên lửa. Các cuộc xung đột gần đây đã cho thấy tốc độ tiêu hao lớn các hệ thống interceptor như Patriot và THAAD. Ngoài ra, Pentagon cũng thông báo sẽ không triển khai đầy đủ các đơn vị pháo tầm xa trang bị tên lửa Tomahawk và siêu thanh.
- Hạn chế công nghệ: Các nhà sản xuất châu Âu chưa thể cung cấp một giải pháp thay thế toàn diện cho các hệ thống của Mỹ, đặc biệt là đối với tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình tiên tiến.
- Giải pháp khả thi: Việc tăng cường hợp tác sản xuất (co-production) là cần thiết, nhưng điều này đòi hỏi một mức độ tin cậy và ưu tiên xuyên Đại Tây Dương mà hiện tại đang bị nghi ngờ.
Tóm lại, con đường tái vũ trang của châu Âu đòi hỏi sự kết hợp giữa tăng chi tiêu, khắc phục cấu trúc công nghiệp phân mảnh, và quan trọng nhất là xây dựng lại lòng tin liên minh.
