Lạm phát đã tăng mạnh trong tháng 3 năm 2026, với Chỉ số Giá tiêu dùng (CPI) tăng 3,3% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính được các nhà kinh tế xác định là do cú sốc giá năng lượng nghiêm trọng từ cuộc xung đột tại khu vực Trung Đông.
CPI và Tác động từ Xung đột Iran
Theo báo cáo của Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ, CPI đã tăng 3,3% trong tháng 3, cao hơn mức 2,4% ghi nhận vào tháng 2. Báo cáo này là dữ liệu CPI đầu tiên kể từ khi cuộc xung đột tại Iran bắt đầu vào ngày 28/02. Các chuyên gia nhận định rằng, mặc dù đã có lệnh ngừng bắn tạm thời giữa Mỹ và Iran, các tác động lạm phát từ cuộc xung đột này có thể kéo dài nhiều tuần hoặc nhiều tháng.
- Các nhà kinh tế cảnh báo rằng, nếu xung đột kéo dài, nó có nguy cơ làm tăng giá tiêu dùng trên diện rộng, ảnh hưởng đến nhiều lĩnh vực ngoài năng lượng.
- Các quan chức Fed (Cục Dự trữ Liên bang Mỹ) đang đối mặt với thách thức lớn trong việc điều chỉnh chính sách lãi suất do lạm phát vẫn duy trì ở mức cao, vượt xa mục tiêu 2% của Fed.
Giá Năng lượng và Eo biển Hormuz
Sự tăng vọt của giá năng lượng gắn liền với việc Iran gây cản trở giao thông vận tải qua Eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch vận chuyển khoảng một phần năm nguồn cung dầu mỏ toàn cầu.
- Giá dầu thô Brent: Giá này đã tăng vọt lên mức 118 USD/thùng vào cuối tháng 3 (tăng từ khoảng 70 USD/thùng trước xung đột). Mặc dù đã giảm nhẹ, giá vẫn duy trì ở mức cao, khoảng 96 USD/thùng tính đến thời điểm báo cáo.
- Giá xăng bán lẻ: Giá xăng bán lẻ đã tăng mạnh 18,9% trong năm. Mức giá trung bình tại Mỹ đạt 4,12 USD/gallon, cao hơn đáng kể so với mức trước chiến sự.
Áp lực Lạm phát lên các Ngành Hàng Khác
Giá năng lượng cao không chỉ ảnh hưởng đến xăng dầu mà còn lan rộng sang nhiều mặt hàng tiêu dùng thiết yếu khác:
- Vé máy bay: Giá vé máy bay tăng 14,9% trong 12 tháng qua. Các hãng hàng không tăng giá vé, phí hành lý và phụ phí nhiên liệu để bù đắp chi phí nhiên liệu máy bay tăng cao.
- Thực phẩm: Giá thực phẩm cũng chịu áp lực tăng do chi phí vận chuyển tăng (liên quan đến giá dầu diesel). Ngoài ra, phân bón cũng là mặt hàng xuất khẩu quan trọng qua Eo biển Hormuz, đe dọa làm tăng giá cho nông dân và người tiêu dùng.
- Thương mại điện tử: Các nhà bán lẻ lớn như Amazon và các hãng vận chuyển khác đã áp dụng các loại phụ phí nhiên liệu và logistics mới, góp phần làm tăng chi phí mua sắm trực tuyến.
Triển vọng và Rủi ro
Các nhà kinh tế nhận định rằng, nếu xung đột kết thúc và Eo biển Hormuz được mở cửa trở lại, lạm phát CPI có khả năng giảm tương đối nhanh. Tuy nhiên, một cuộc chiến kéo dài sẽ duy trì mức lạm phát cao và làm tăng khả năng giá cả tăng lan rộng sang cả hàng hóa và dịch vụ.
