Ngành hàng không châu Âu đang đối mặt với nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu máy bay mang tính hệ thống trong những tuần tới, với khả năng cắt giảm hàng trăm chuyến bay do bất ổn địa chính trị tại Eo biển Hormuz. Các chuyên gia cảnh báo rằng tình trạng gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu có thể gây ra cú sốc lớn, ảnh hưởng sâu rộng đến hoạt động vận tải hàng không trên khắp châu lục.
Nguyên nhân và Mức độ Rủi ro
Theo các chuyên gia năng lượng, nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu máy bay (jet fuel) tại châu Âu là một vấn đề mang tính hệ thống, phụ thuộc trực tiếp vào tình hình giao thông qua Eo biển Hormuz. Khu vực này là tuyến đường huyết mạch cho việc vận chuyển dầu mỏ.
- Bối cảnh căng thẳng: Tình hình căng thẳng leo thang giữa Mỹ/Israel và Iran đã khiến nguồn cung dầu mỏ bị gián đoạn.
- Hành động gián đoạn: Sau khi các cuộc đàm phán hòa bình thất bại, Mỹ đã tiến hành phong tỏa hàng hải các tàu thuyền ra vào cảng Iran tại Eo biển Hormuz, nhằm cắt giảm nguồn xuất khẩu dầu của Iran.
- Dự báo chuyên gia: Các nhà kinh tế nhận định rằng nếu nguồn cung không được khôi phục, tình trạng thiếu hụt có thể xảy ra trong vòng vài tuần tới, dẫn đến việc cắt giảm chuyến bay nghiêm trọng bắt đầu từ tháng 5 và tháng 6.
Tác động Kinh tế và Thị trường
Sự gián đoạn nguồn cung năng lượng đã gây ra cú sốc lớn trên thị trường toàn cầu, đặc biệt là giá nhiên liệu máy bay.
- Giá nhiên liệu tăng vọt: Theo Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế (IATA), giá nhiên liệu máy bay đã tăng 103% theo tháng tính đến tháng 3. Tại Mỹ, giá nhiên liệu gần như tăng gấp đôi.
- Tác động kinh tế châu Âu: Ngành hàng không châu Âu phụ thuộc lớn vào mùa du lịch hè. Hoạt động hàng không tạo ra khoảng 851 tỷ Euro (gần 1 nghìn tỷ USD) GDP và hỗ trợ 14 triệu việc làm cho các nền kinh tế châu Âu.
- Tính toàn cầu của thị trường: Các chuyên gia lưu ý rằng vấn đề này không chỉ giới hạn ở châu Âu. Các thị trường châu Á như Việt Nam và Thái Lan cũng đang chịu ảnh hưởng do tính chất toàn cầu của thị trường nhiên liệu.
Phản ứng của các Hãng hàng không
Trước nguy cơ thiếu hụt và sự bất ổn về giá nhiên liệu, các hãng hàng không lớn đã bắt đầu có những động thái điều chỉnh hoạt động và tài chính:
- Giảm công suất: Nhiều hãng như Aurigny, SAS, và Ryanair đã công bố kế hoạch giảm số lượng chuyến bay hoặc giảm công suất hoạt động trong mùa hè.
- Tăng phụ phí: Các hãng hàng không đã và đang tăng phụ phí vé máy bay để bù đắp chi phí nhiên liệu tăng cao.
- Dự báo lợi nhuận: Các CEO của các hãng hàng không lớn như Wizz Air và Virgin Atlantic đã cảnh báo về những thách thức lớn trong việc duy trì lợi nhuận năm nay, ngay cả sau khi áp dụng các khoản phụ phí nhiên liệu.
