Cuba đang đối mặt với cuộc khủng hoảng kinh tế và nhân đạo nghiêm trọng nhất kể từ khi Liên Xô sụp đổ, được làm trầm trọng hơn bởi các biện pháp trừng phạt và áp lực từ Hoa Kỳ.
Áp lực quốc tế và nguồn cung nhiên liệu
Kể từ sự kiện quân sự tại Venezuela vào ngày 3 tháng 1, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã tăng cường áp lực lên đảo quốc Caribbean này. Các hành động này bao gồm việc cắt nguồn dầu từ Venezuela – một đồng minh lâu năm của Cuba – và đe dọa áp thuế đối với bất kỳ quốc gia nào cung cấp nhiên liệu cho Cuba.
- Phản ứng của Cuba: Tổng thống Miguel Díaz-Canel đã lên án các động thái này, khẳng định Cuba sẵn sàng đối thoại với Washington nhưng không chịu áp lực hay điều kiện tiên quyết.
- Hậu quả nhiên liệu: Tình trạng thiếu hụt nhiên liệu đã khiến các hãng hàng không quốc tế, như Air Canada, phải hủy bỏ các chuyến bay đến Cuba.
Biện pháp khẩn cấp và đời sống người dân
Đối mặt với cuộc khủng hoảng kinh tế ngày càng tồi tệ, chính phủ Cuba đã buộc phải áp dụng các biện pháp phân phối (rationing) nghiêm ngặt nhằm bảo vệ các dịch vụ thiết yếu và quản lý nguồn nhiên liệu.
Các biện pháp khẩn cấp được áp dụng bao gồm:
- Hạn chế bán nhiên liệu.
- Đóng cửa một số cơ sở du lịch.
- Rút ngắn ngày học và giảm giờ làm việc tại các công ty nhà nước xuống còn bốn ngày/tuần.
Các chuyên gia nhận định rằng tình hình hiện tại của Cuba đã nghiêm trọng tương đương với giai đoạn thập niên 1990, khi đất nước phải sống sót mà không có sự hỗ trợ của khối Đông Âu.
Dự báo và thách thức về mặt chính trị
Các nhà phân tích quốc tế nhận định rằng Cuba đang đứng trước nguy cơ sụp đổ dịch vụ cơ bản. Các thách thức chính bao gồm:
- Thiếu đối tác: Khác với các cuộc khủng hoảng trước, chế độ Cuba hiện không có đối tác nước ngoài nào đủ khả năng can thiệp hỗ trợ lớn.
- Giới hạn tài chính: Mỹ đã hạn chế quyền tiếp cận ngoại tệ của Cuba và gây áp lực lên các nước láng giềng.
- Nguy cơ bất ổn: Các chuyên gia cảnh báo rằng sự thiếu hụt năng lượng nội địa có thể dẫn đến các đợt bất ổn dân sự.
Theo nhận định của các chuyên gia, khả năng Tổng thống Díaz-Canel phải nhường quyền lực là rất cao, mặc dù chế độ có thể cố gắng duy trì sự ổn định cho đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của Mỹ vào tháng 11.
Ý nghĩa khu vực và quốc tế
Cuộc khủng hoảng của Cuba được xem là một bài kiểm tra quan trọng đối với khối BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi). Nếu khối này không thể hỗ trợ và bảo vệ một thành viên, giá trị của khối sẽ bị đặt dấu hỏi.
- Viện trợ quốc tế: Mexico đã gửi viện trợ nhân đạo bằng đường biển, vận chuyển hơn 800 tấn vật tư từ Veracruz, Mexico.
- Cảnh báo của LHQ: Văn phòng Liên Hợp Quốc đã bày tỏ quan ngại sâu sắc về tình hình nhân đạo, cảnh báo về nguy cơ sụp đổ nếu nhu cầu nhiên liệu không được đáp ứng.
