Iran đang tăng cường nỗ lực kiểm soát Eo biển Hormuz bằng việc ban hành các quy tắc mới, yêu cầu tàu thuyền phải tuân thủ nghiêm ngặt các thủ tục hành chính, làm dấy lên lo ngại về sự gián đoạn thương mại toàn cầu.
Cơ chế Kiểm soát Mới từ Iran
Theo tài liệu được công bố, Iran đã thiết lập một cơ quan mới là Cơ quan Eo biển Vịnh Ba Tư (PGSA) và ban hành quy trình mang tên “Tuyên bố Thông tin Tàu thuyền” (Vessel Information Declaration). Đây là một mẫu đơn bắt buộc đối với mọi tàu thuyền đi qua eo biển.
Các yêu cầu thông tin mà PGSA đặt ra rất chi tiết, bao gồm:
- Tên và số nhận dạng của tàu.
- Bất kỳ tên gọi trước đây nào.
- Quốc gia xuất xứ và điểm đến.
- Quốc tịch của chủ sở hữu, người điều hành và thủy thủ đoàn.
- Chi tiết về hàng hóa vận chuyển.
Theo PGSA, thông tin này phải được gửi qua email trước khi tàu được phép đi qua eo biển. Cơ quan này cũng cảnh báo rằng mọi thông tin sai sót hoặc không đầy đủ sẽ do người nộp đơn chịu trách nhiệm hoàn toàn.
Bối cảnh Địa chính trị và Mục tiêu Kiểm soát
Hành động này diễn ra trong bối cảnh căng thẳng khu vực leo thang sau xung đột Mỹ-Israel. Lãnh đạo tối cao Iran, Mojtaba Khamenei, đã công khai bày tỏ tầm nhìn về một “trật tự khu vực và toàn cầu mới”, trong đó việc sử dụng đòn bẩy kiểm soát eo biển là một phương tiện để đạt được mục tiêu đó.
- Tầm quan trọng chiến lược: Eo biển Hormuz là tuyến đường huyết mạch, qua đó khoảng một phần năm lượng dầu mỏ và khí đốt tự nhiên hóa lỏng toàn cầu vận chuyển.
- Mục đích của Iran: Việc kiểm soát eo biển này giúp Iran có đòn bẩy kinh tế lớn đối với các nước láng giềng và nền kinh tế toàn cầu.
Phản ứng và Tác động Thị trường
Các chuyên gia và các bên liên quan đang theo dõi sát sao những quy định này. Các nhà phân tích nhận định rằng việc chính thức hóa cơ chế kiểm soát này của Iran nhằm mục đích bình thường hóa quyền lực của họ đối với hoạt động vận tải qua eo biển.
- Rủi ro thương mại: Việc phong tỏa hoặc kiểm soát eo biển có thể gây ra cú sốc nguồn cung dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử, đẩy giá năng lượng tăng cao.
- Giám sát quốc tế: Các cơ quan tài chính phương Tây đã đưa ra cảnh báo về việc các khoản thanh toán liên quan đến việc đi qua eo biển có thể không được ủy quyền cho các cá nhân hoặc thực thể Mỹ.
- Tình hình giao thông: Lưu lượng tàu qua eo biển đã giảm đáng kể so với mức trước chiến tranh, cho thấy sự bất ổn lớn trong hoạt động thương mại quốc tế.
