IMF cảnh báo 'Vũ khí và Bơ': Chi tiêu quốc phòng tăng cao gây rủi ro tài khóa?

Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đã đưa ra cảnh báo về sự đánh đổi kinh tế giữa chi tiêu quốc phòng và các chương trình xã hội, gọi là nghịch lý 'vũ khí và bơ' (guns versus butter), khi nhiều quốc gia tăng cường ngân sách quân sự. Báo cáo này nhấn mạnh rằng xu hướng này có thể làm suy yếu cân đối tài khóa và gia tăng nợ công toàn cầu.

Nghịch lý 'Vũ khí và Bơ' và Cảnh báo của IMF

Trong báo cáo Triển vọng Kinh tế Thế giới mới nhất, IMF đã cảnh báo về sự gia tăng chi tiêu quốc phòng trên toàn cầu. Nghịch lý 'vũ khí và bơ' đề cập đến sự đánh đổi mà các chính phủ phải đối mặt khi phân bổ nguồn lực giữa chi tiêu quân sự (vũ khí) và các chương trình phúc lợi xã hội (bơ).

Theo IMF, xu hướng này đang trở nên nghiêm trọng hơn do:

• Khoảng một nửa số quốc gia trên thế giới đã tăng ngân sách quân sự.
• Doanh số bán vũ khí của các tập đoàn quốc phòng lớn đã tăng gấp đôi về giá trị thực trong hai thập kỷ qua.
• IMF chỉ ra rằng lịch sử cho thấy các đợt bùng nổ chi tiêu quốc phòng thường làm suy yếu cân đối tài khóa và bên ngoài, và thường đi kèm với việc tăng nợ công và cắt giảm phúc lợi xã hội.

Các Luận Điểm Về Chi Tiêu Quốc Phòng

Trước áp lực từ việc đánh đổi này, các quan chức tài chính đã đưa ra nhiều luận điểm khác nhau:

Quan điểm của Pháp: 'Cổ tức kép' từ Quốc phòng

Bộ trưởng Tài chính Pháp, Roland Lescure, thừa nhận rủi ro đánh đổi giữa quốc phòng và xã hội. Tuy nhiên, ông lập luận rằng chi tiêu quốc phòng có thể tạo ra một "cổ tức kép" (double dividend) bằng cách:

• Củng cố chủ quyền quốc gia.
• Thúc đẩy việc làm nội địa, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp mới.
• Ông nhấn mạnh rằng việc tái cấu trúc quốc phòng cũng là một chiến lược công nghiệp, giúp giải quyết các vấn đề về lao động và toàn cầu hóa.

Bối cảnh Châu Âu và Tăng cường Quốc phòng

Liên minh châu Âu (EU) đang coi an ninh và quốc phòng là ưu tiên hàng đầu, đặc biệt sau cuộc xâm lược Ukraine của Nga. Chi tiêu quốc phòng của khối này dự kiến đạt 381 tỷ euro vào năm 2025, tăng đáng kể so với các năm trước.

Vai trò Phát triển Quốc tế và Trách nhiệm Tài chính

Trong bối cảnh các nước phát triển tập trung vào quốc phòng, Chủ tịch Ngân hàng Thế giới (World Bank), Ajay Banga, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc duy trì tài trợ quốc tế cho các nước nghèo.

• Ông Banga chỉ ra rằng, mặc dù chi tiêu quốc phòng là ưu tiên, Ngân hàng Thế giới vẫn duy trì nguồn vốn kỷ lục cho các nước nghèo nhất (IDA21).
• Ông kêu gọi các nước tài trợ phải chứng minh lợi ích chung, bởi vì đầu tư vào việc tạo việc làm ở các nước đang phát triển sẽ mang lại lợi ích cho các nền kinh tế phát triển hơn, bao gồm:
  • Tăng trưởng kinh tế và thị trường trung lưu ổn định.
  • Giảm thiểu di cư bất hợp pháp và đảm bảo hệ thống kinh tế ổn định hơn.