Dược phẩm châu Âu đối mặt khủng hoảng: Áp lực từ Mỹ và sự trỗi dậy của Trung Quốc

Ngành dược phẩm châu Âu đang đối mặt với cuộc khủng hoảng năng lực cạnh tranh nghiêm trọng, bị kẹp giữa các chính sách thương mại và định giá thuốc khắt khe của Mỹ, cùng với sự bùng nổ vượt bậc của công nghệ sinh học (biotech) tại Trung Quốc.

Sự dịch chuyển trung tâm nghiên cứu và phát triển (R&D)

Trong nhiều thập kỷ, châu Âu từng là trung tâm dược phẩm toàn cầu. Tuy nhiên, bức tranh này đã thay đổi đáng kể. Theo các nghiên cứu, tỷ trọng R&D toàn cầu đã dịch chuyển mạnh mẽ:

• Hoa Kỳ: Tỷ trọng R&D đã tăng vọt lên 55%.
• Châu Âu: Tỷ trọng đã giảm mạnh xuống còn 26%.
• Trung Quốc: Đang nổi lên là trung tâm đổi mới lớn nhất toàn cầu.

Sự dịch chuyển này khiến các tập đoàn dược phẩm toàn cầu ngày càng tìm kiếm nguồn đổi mới và cơ hội đầu tư tại các khu vực khác ngoài châu Âu.

Các áp lực từ thị trường toàn cầu

Sự suy giảm năng lực cạnh tranh của châu Âu đến từ nhiều nguồn áp lực, cả về chính sách lẫn thị trường:

1. Chính sách của Hoa Kỳ

Các chính sách của Mỹ, đặc biệt là các biện pháp thuế quan và cơ chế định giá thuốc, đang tạo ra áp lực lớn:

• Thuế quan: Mỹ đã áp đặt thuế quan mới lên các loại thuốc thương hiệu, buộc các công ty phải xem xét lại chiến lược ra mắt sản phẩm tại châu Âu.
• Giá thuốc: Cơ chế định giá quốc gia ưu đãi nhất (most-favored-nation pricing) đe dọa biên lợi nhuận của các công ty dược phẩm, buộc họ phải cân nhắc giữa việc trì hoãn ra mắt sản phẩm ở châu Âu hay áp dụng mức giá toàn cầu.
• An ninh quốc gia: Washington ngày càng coi chuỗi cung ứng dược phẩm là vấn đề an ninh quốc gia, ưu tiên giữ các chuỗi cung ứng này tại lãnh thổ Mỹ.

2. Sự trỗi dậy của công nghệ sinh học Trung Quốc

Trung Quốc đã vươn lên vị thế dẫn đầu về công nghệ sinh học, trở thành nam châm thu hút các công ty dược phẩm toàn cầu.

• Tăng trưởng đột phá: Nếu 10 năm trước, các phân tử do Trung Quốc phát triển chỉ chiếm 4% trong danh mục nghiên cứu toàn cầu, thì hiện tại con số này đã tăng lên gần một phần ba.
• Lợi thế bền vững: Các báo cáo cho thấy lợi thế dược phẩm sinh học của Trung Quốc có khả năng duy trì, bất chấp căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Giải pháp và thách thức cho châu Âu

Các chuyên gia và ngành công nghiệp đều đồng thuận rằng châu Âu cần có sự thay đổi toàn diện để lấy lại vị thế. Các giải pháp được đề xuất bao gồm:

• Cải cách quy định: Liên minh châu Âu (EU) đang đề xuất các đạo luật mới như Đạo luật Công nghệ Sinh học (Biotech Act) nhằm hợp lý hóa quy định, đẩy nhanh thử nghiệm lâm sàng và giải quyết khoảng cách đầu tư.
• Tăng cường chi tiêu: Theo Hiệp hội Công nghiệp Dược phẩm châu Âu (EFPIA), châu Âu cần tăng chi tiêu cho các loại thuốc mới và loại bỏ các khoản khấu trừ, thuế của chính phủ để cải thiện môi trường kinh doanh.
• Hạn chế: Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng việc chỉ tập trung vào giá cả không phải là giải pháp vạn năng; cần phải cải thiện toàn bộ hệ sinh thái hoạt động, từ vốn đầu tư đến cơ sở hạ tầng nghiên cứu.

Tóm lại, mặc dù có những dấu hiệu tích cực như sự hỗ trợ của chính phủ tại Tây Ban Nha hay việc ưu tiên tốc độ của Cơ quan Dược phẩm Châu Âu (EMA), châu Âu vẫn cần khắc phục các rào cản nội bộ về quy định và nguồn vốn để cạnh tranh với các cường quốc công nghệ khác.