Bão giông mạnh (severe thunderstorm) là thuật ngữ chuyên môn dùng để chỉ những cơn bão có sức tàn phá vượt trội, không chỉ là những cơn giông thông thường. Việc xác định một cơn bão có mức độ nguy hiểm nào được dựa trên các tiêu chí vật lý nghiêm ngặt do các cơ quan khí tượng quốc gia đưa ra.
Bão giông mạnh là gì?
Theo Cơ quan Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA), mỗi năm tại Hoa Kỳ có khoảng 100.000 cơn bão giông. Tuy nhiên, chỉ khoảng 10% số cơn bão này được xác định là bão giông mạnh. Để được cảnh báo là bão giông mạnh, một cơn bão phải đạt ngưỡng nguy hiểm về ít nhất một trong ba tiêu chí sau, hoặc kết hợp cả ba.
Ba tiêu chí xác định mức độ nghiêm trọng
Các nhà khí tượng học tập trung vào ba yếu tố chính để đánh giá mức độ nguy hiểm của một cơn bão: lốc xoáy, kích thước mưa đá và tốc độ gió.
1. Lốc xoáy (Tornado)
Đây là tiêu chí rõ ràng nhất. Việc một cơn bão tạo ra lốc xoáy, bất kể sức mạnh, kích thước hay thời gian tồn tại, sẽ tự động được xếp vào loại bão giông mạnh.
2. Kích thước mưa đá (Hail Size)
- Mức độ nghiêm trọng: Một cơn bão được coi là nghiêm trọng nếu nó rơi ra những viên mưa đá có kích thước ít nhất bằng phần tư (quarter-sized, khoảng 1 inch). Kích thước này đã đủ gây thiệt hại vật chất như làm móp xe hơi hoặc nứt kính.
- Mức độ phá hủy: Khi mưa đá đạt kích thước 2.75 inch trở lên, nó được các nhà dự báo mô tả là “phá hủy” và sẽ kích hoạt cảnh báo khẩn cấp qua điện thoại di động.
3. Tốc độ gió (Wind Speed)
- Ngưỡng cảnh báo: Ngưỡng tối thiểu để đưa ra cảnh báo bão giông mạnh là tốc độ gió 58 mph. Những cơn gió này có khả năng gây thiệt hại nhỏ cho cây cối, đường dây điện và các công trình xây dựng.
- Ngưỡng phá hủy: Khi gió giật đạt 80 mph trở lên, mức độ thiệt hại sẽ tăng đáng kể, có khả năng phá hủy các công trình kém vững chắc hoặc gây hư hại nghiêm trọng cho mái nhà.
Hiện tượng Derecho: Cơn bão gió quy mô lớn
Một số cơn bão giông mạnh cực đoan có thể đạt tốc độ gió giật vượt quá 100 mph. Những sự kiện này thường xảy ra trong một hiện tượng gọi là derecho – một cơn bão gió kéo dài và lan rộng trên diện tích lớn.
- Ví dụ điển hình: Sự kiện derecho xảy ra gần Cedar Rapids, Iowa (ngày 10/08/2020) là một ví dụ lịch sử. Cơn bão này ghi nhận gió giật từ 120–140 mph, gây thiệt hại ước tính lên tới 13,8 tỷ USD, cho thấy sức tàn phá khủng khiếp của loại hình bão này.
