Tổng thống Mỹ Donald Trump có hai phát ngôn trái ngược về Eo biển Hormuz trong vòng vài ngày, từ tuyên bố Mỹ không cần eo biển này đến đe dọa Iran phải mở lại. Sự mâu thuẫn này khiến giá dầu thế giới biến động mạnh, với dầu WTI vượt mức 111 USD/thùng.
Phát ngôn trái ngược của Trump
- Ngày 20/3: Trump tuyên bố trong bài phát biểu từ Nhà Trắng rằng Mỹ "không cần" Eo biển Hormuz vì nhập khẩu rất ít dầu qua đây.
- Ngày 23/3: Trump đăng bài trên Truth Social với ngôn từ cứng rắn, đe dọa Iran phải mở eo biển nếu không sẽ "sống trong địa ngục".
Tại sao Eo biển Hormuz vẫn quan trọng với Mỹ?
- Mỹ chỉ nhập khoảng 500.000 thùng dầu/ngày qua Eo biển Hormuz, chiếm tỷ lệ rất thấp so với tổng tiêu thụ 20 triệu thùng/ngày.
- Tuy nhiên, Mỹ vẫn cần nhập khẩu dầu nặng (heavy crude) từ Trung Đông để sản xuất nhiên liệu diesel, nhiên liệu máy bay, vì dầu Mỹ chủ yếu là dầu nhẹ (light sweet crude).
- Thị trường dầu toàn cầu: Khi nguồn cung giảm ở một khu vực, giá dầu tăng trên toàn cầu, ảnh hưởng đến tất cả nhập khẩu viên, kể cả Mỹ.
Tác động đến nền kinh tế Mỹ
- Giá dầu tăng mạnh: Dầu WTI vượt 111 USD/thùng, mức cao nhất 4 năm, làm giá xăng tại Mỹ lên trung bình 4,11 USD/gallon.
- Lạm phát: Dự báo lạm phát tháng 3 sẽ lên khoảng 3,5%, làm mất lợi thế thu nhập của người lao động.
- GDP: Mỗi tăng 10 USD/thùng dầu có thể làm GDP giảm 0,1-0,4%. Tăng 40 USD/thùng hiện tại có thể khiến GDP giảm khoảng 1%.
- Nguy cơ suy thoái: Nếu giá dầu tiếp tục tăng (150-200 USD/thùng), nền kinh tế có thể chịu tổn thất lớn.
Diễn biến và phản ứng
- Trump đặt thời hạn cho Iran mở lại eo biển vào tối 25/3 (theo giờ Mỹ).
- Iran có thể thu phí qua eo biển, nhưng nhiều nước Vịnh Ba Tư sẽ từ chối trả phí.
- Ngay cả eo biển mở một phần, thế giới vẫn thiếu hụt 4,4-8 triệu thùng/ngày.
- Thị trường lo ngại Trump chưa có chiến lược rút quân khỏi chiến tranh với Iran, đe dọa làm gián đoạn nguồn cung dầu nghiêm trọng hơn.