Trump đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng Iran, kêu gọi 'xóa sổ nền văn minh'

Cựu Tổng thống Mỹ Donald Trump đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự Iran, bao gồm cầu và nhà máy điện, và tuyên bố sẽ khiến 'một nền văn minh' biến mất, gây tranh cãi về tính hợp pháp và nguy cơ vi phạm luật chiến tranh.

Bối cảnh đe dọa và thời hạn

• Trump đưa ra thời hạn 20h cho Iran mở eo biển Hormuz, kèm theo đe dọa phá hủy cơ sở hạ tầng dân sự.
• Ông tuyên bố trên mạng xã hội Truth Social rằng "một nền văn minh sẽ chết tối nay, không bao giờ được hồi sinh".
• Thời hạn được đặt vào giờ vàng truyền hình Mỹ, được xem như chiến thuật đàm phán.

Tranh cãi pháp lý và nghĩa vụ của quân nhân

• Chuyên gia pháp lý và Tổ chức Trăng Đỏ Quốc tế (ICRC) cảnh báo hành động này có thể bị coi là tội chiến tranh.
• Luật sư chỉ ra Mỹ từng nhắm mục tiêu cơ sở hạ tầng dân sự trong các cuộc chiến trước, nhưng việc nhắm mục tiêu quy mô lớn để "xóa sổ nền văn minh" là vấn đề mới.
• Đại diện Quốc hội Jason Crow nhấn mạnh quân nhân có nghĩa vụ không tuân theo lệnh bất hợp pháp, như tấn công dân thường hoặc cơ sở hạ tầng dân sự.
• Luật sư quốc tế Ryan Goodman gọi đe dọa của Trump là "sự điên rồ", không phải phân tích pháp lý.

Điều kiện hợp pháp nhắm mục tiêu cơ sở hạ tầng

• Theo Bản thuyết minh Luật Chiến tranh của Mỹ, cơ sở hạ tầng chỉ là mục tiêu hợp pháp nếu:
  • Đóng góp hiệu quả vào nỗ lực quân sự của đối phương.
  • Việc phá hủy mang lại lợi ích quân sự rõ rệt.
• Nguyên tắc "tỷ lệ" cấm các cuộc tấn công gây thiệt hại dân thường quá mức so với lợi ích quân sự.
• Chuyên gia Steven Cook cho rằng đe dọa phá hủy mọi cầu, nhà ga không đủ điều kiện là mục tiêu quân sự hợp pháp.

Lịch sử nhắm mục tiêu cơ sở hạ tầng và phản ứng quốc tế

• Luật sư Eugene Kontorovich chỉ ra Mỹ và đồng minh từng nhắm mục tiêu nhà máy điện và cầu trong Thế chiến II, Chiến tranh Triều Tiên, Việt Nam, và chiến dịch Kosovo năm 1999.
• Tổng thống Canada Mark Carney kêu gọi tôn trọng luật quốc tế. Hơn 100 chuyên gia pháp lý Mỹ ký tuyên bố chiến tranh phòng ngừa với Iran vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc.
• Iran được báo cáo khuyến khích người dân che chắn cơ sở hạ tầng, điều Trump gọi là "hoàn toàn bất hợp pháp".

Thông điệp và hệ quả

• Đe dọa của Trump phản ánh sự từ bỏ các chuẩn mực quốc tế mà Mỹ từng đề cao.
• Cuộc khủng hoảng đặt câu hỏi về nghĩa vụ của quân nhân khi nhận lệnh và định nghĩa lại quan niệm về "nền văn minh Mỹ" trong mắt người dân Mỹ.