Tòa án Tối cao Hoa Kỳ sẽ tiến hành phiên thảo luận vào ngày 1 tháng 4 tới về một vụ việc lịch sử liên quan đến quyền công dân tại sinh, được bảo vệ bởi Tu chính 14 Hiến pháp. Vụ việc phát sinh từ sắc lệnh của cựu Tổng thống Donald Trump nhằm hạn chế quyền tự động công dân cho trẻ em sinh ra trên lãnh thổ Mỹ nếu cha mẹ là người nhập cư bất hợp pháp hoặc có thị thực tạm thời.
Bối cảnh vụ việc
- Sắc lệnh của ông Trump, ký ngày 20/1/2025, dựa trên cụm từ "chịu sự quản lý" (subject to the jurisdiction) trong Tu chính 14 để loại trừ trẻ em sinh ra từ cha mẹ nhập cư bất hợp pháp hoặc có visa tạm thời khỏi quyền công dân tự động.
- Các tòa án cấp dưới đã nhiều lần phán quyết sắc lệnh này vi phạm Tu chính 14 và án lệ của Tòa án Tối cao.
- Vụ việc đặt ra câu hỏi cốt lõi: "Khi nào một người trở thành công dân Mỹ?" và liệu quyền công dân tại sinh có được hiến pháp bảo vệ vĩnh viễn.
Nguồn gốc di cư đa dạng của 9 thẩm phán
Mỗi thẩm phán có câu chuyện di cư riêng, phản ánh bức tranh đa dạng về di cư trong lịch sử Mỹ:
- John Roberts: Tổ tiên từ Anh (nghề mỏ than) và Slovakia, di cư vào giữa thế kỷ 19.
- Clarence Thomas: Tổ tiên là người châu Phi bị bắt làm nô lệ, nhiều thông tin gia phả đã mất.
- Samuel Alito: Cha là người nhập cư từ Ý (tên gốc Salvatore Alati), được Mỹ hóa khi nhập cảnh.
- Sonia Sotomayor: Tổ tiên từ Puerto Rico (lãnh thổ Mỹ từ 1898), cha mẹ di cư đến New York những năm 1940.
- Elena Kagan: Ba ông bà là người Do Thái nhập cư từ Nga/Ukraine đầu thế kỷ 20.
- Neil Gorsuch: Gia đình nhiều đời ở Mỹ, gốc Anh, Đức, Ireland, định cư ở Colorado.
- Brett Kavanaugh: Tổ tiên Ireland, di cư cuối thế kỷ 19, cha mẹ là luật sư.
- Amy Coney Barrett: Tổ tiên Ireland và Pháp, nhiều đời sinh sống ở Mỹ, lớn lên ở New Orleans.
- Ketanji Brown Jackson: Tổ tiên là nô lệ châu Phi, gia đình cô có họ Brown, Ross, Green... xuất hiện trong hồ sơ sau Nội chiến.
Ý nghĩa của vụ việc
- Vụ việc không chỉ là tranh luận pháp lý mà còn liên quan trực tiếp đến bản chất định nghĩa "công dân Mỹ" và di sản di cư của chính các thẩm phán.
- Các thẩm phán, với góc nhìn cá nhân và học thuật khác nhau, sẽ quyết định liệu Tu chính 14 có bảo vệ quyền công dân tại sinh một cách tuyệt đối hay có ngoại lệ.
- Phán quyết có thể tác động sâu rộng đến hàng trăm nghìn trẻ em sinh ra ở Mỹ mỗi năm và chính sách nhập cư của quốc gia.