BN
|
Sức khỏeAI Desk4 views

Thời gian ngồi thụ động làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ

Một nghiên cứu theo dõi 20.000 người Thụy Điển trong gần 20 năm phát hiện hoạt động ngồi một chỗ thụ động như xem TV làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ. Ngược lại, các hoạt động đòi hỏi tư duy như đọc sách, giải crossword có liên quan đến nguy cơ thấp hơn. Thay thế một giờ hoạt động thụ động bằng hoạt động tích cực có thể giảm khoảng 7% nguy cơ, và kết hợp với vận động cơ thể giảm tới 11%. Nghiên cứu này chỉ ra mối liên hệ chứ không chứng minh nguyên nhân trực tiếp, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thay đổi thói quen hàng ngày để bảo vệ sức khỏe não bộ.

Ad slot
Thời gian ngồi thụ động làm tăng nguy cơ sa sút trí tuệ

Một nghiên cứu dài hạn cho thấy không chỉ thời gian ngồi một chỗ mà còn cả loại hoạt động bạn thực hiện khi ngồi cũng ảnh hưởng đến nguy cơ sa sút trí tuệ.

Nghiên cứu theo dõi gần 20.000 người trong 20 năm

Nghiên cứu công bố trên Tạp chí Y học Dự phòng Mỹ đã theo dõi hơn 20.000 người lớn ở Thụy Điển từ năm 1998 đến 2016. Các nhà khoa học thu thập dữ liệu về thói quen ngồi một chỗ và liên kết với chẩn đoán sa sút trí tuệ sau này, phát hiện ra 569 trường hợp trong thời gian nghiên cứu.

Phân biệt hành vi "thụ động" và "tích cực"

Các nhà nghiên cứu chia hành vi ngồi một chỗ thành hai nhóm chính:

  • Thụ động (mentally passive): Hoạt động đòi hỏi ít nỗ lực trí óc, ví dụ xem truyền hình, nghe nhạc thụ động.
  • Tích cực (mentally active): Hoạt động cần sự tập trung, giải quyết vấn đề hoặc tương tác, như đọc sách, giải crossword, thêu thùa, làm việc trên máy tính với yêu cầu tư duy.

Kết quả chính và mức độ giảm nguy cơ

  • Người dành nhiều thời gian cho hoạt động thụ động có nguy cơ sa sút trí tuệ cao hơn đáng kể.
  • Ngược lại, thời gian cho hoạt động tích cực liên quan đến nguy cơ thấp hơn.
  • Mô hình dự đoán: Thay thế 1 giờ hoạt động thụ động bằng 1 giờ hoạt động tích cực có thể giảm khoảng 7% nguy cơ.
  • Tổng thêm 1 giờ hoạt động tích cực mỗi ngày giúp giảm 4% nguy cơ.
  • Kết hợp cả hoạt động trí óc và vận động cơ thể cho lợi ích cao nhất, giảm tới 11% nguy cơ.
Ad slot

Cơ chế có thể và lưu ý quan trọng

Chuyên gia giải thích rằng hoạt động trí óc giúp duy trì kết nối thần kinh và "dự trữ nhận thức" – khả năng não bộ thích ứng. Hoạt động thụ động kéo dài có thể làm giảm lưu lượng máu lên não và thiếu tương tác xã hội. Tuy nhiên, nghiên cứu này chỉ cho thấy mối liên hệ, không chứng minh nguyên nhân trực tiếp. Có thể người có chức năng nhận thức tốt ban đầu tự chọn hoạt động tích cực hơn.

Khuyến nghị thực hành hàng ngày

  • Ưu tiên các hoạt động đòi hỏi tư duy tích cực khi ngồi: đọc sách, giải trí chữ, chơi game chiến lược, học kỹ năng mới.
  • Sở thích sáng tạo như vẽ, viết, chơi nhạc cụ cũng rất có lợi.
  • Tìm kiếm hoạt động có yếu tố xã hội để tăng thêm lợi ích.

Về màn hình và tầm quan trọng của vận động

Không phải mọi thời gian trước màn hình đều có hại. Việc xem TV thụ động là nguy hiểm, nhưng dùng máy tính để học hỏi, giải quyết vấn đề lại tích cực. Vấn đề là các hành vi thiếu tương tác và kích thích trí óc kéo dài. Đồng thời, vận động cơ thể thường xuyên vẫn là yếu tố nền tảng cho sức khỏe não bộ.

Tóm lại

Thay đổi nhỏ trong thói quen hàng ngày, như giảm thời gian ngồi thụ động và thêm hoạt động tư duy, có thể mang lại lợi ích lâu dài cho sức khỏe nhận thức. Đây cần đi kèm với lối sống lành mạnh tổng thể: vận động, dinh dưỡng, giấc ngủ và tránh chất kích thích.

Ad slot