Khủng hoảng dầu mỏ: Thiếu hụt từ túi rác, mì gói đến ống lọc máu

Sau một tháng xung đột tại eo biển Hormuz, tình trạng thiếu hụt dầu thô đã phát triển thành khủng hoảng chuỗi cung ứng toàn cầu, đe dọa sản xuất và tiêu dùng nhiều mặt hàng thiết yếu.

Tác động nghiêm trọng tại châu Á

• Hàn Quốc: Người dân hoảng mua túi rác, chính phủ khuyến cáo giảm đồ dùng một lần.
• Đài Loan: Công ty sản xuất nhựa báo hỏng, nông dân có thể tăng giá gạo do thiếu túi chân không.
• Nhật Bản: Lo ngại thiếu ống lọc máu nhựa cho bệnh nhân suy thận.
• Malaysia: Sản xuất găng tay y tế bị đe dọa do thiếu sản phẩm phụ từ dầu.

Nguyên nhân từ thiếu hụt naphtha

• Naphtha, sản phẩm phụ của dầu, là nguyên liệu chính cho hóa dầu. Nguồn cung từ Trung Đông giảm mạnh.
• Nhiều công ty hóa dầu châu Á cắt giảm sản lượng hoặc tuyên bố force majeure.
• Hàn Quốc mua naphtha từ Nga và cấm xuất khẩu naphtha để bảo tồn nguồn cung trong nước.

Giá nhựa tăng vọt, ảnh hưởng đa ngành

• Giá nhựa nguyên sinh tại châu Á tăng đến 59% kể từ cuối tháng 2.
• Thái Lan tăng giá 10% cho túi cellophane dùng trong nhà hàng.
• Ấn Độ: Giá nắp chai nhựa tăng gấp 4 lần.
• Hàn Quốc: Nhà sản xuất mì gói Nongshim chỉ còn đủ nhựa bao bì cho một tháng.
• Các sản phẩm khác như đồ chơi, mỹ phẩm, đồ điện tử cũng chịu tác động.

Lan rộng sang khu vực khác

• Trung Đông cung cấp 17% naphtha thế giới, 30% nhựa, 45% lưu huỳnh (phân bón), 33% helium (điện tử, y tế), 22% urea (lương thực).
• Mỹ: Giá phân bón tăng do urea nhập khẩu đắt hơn 1/3.
• Ấn Độ: Sản xuất bao cao su gặp khó do thiếu silicon oil và ammonia.
• J.P. Morgan: Khủng hoảng diễn ra tuần tự, lan từ châu Á sang phương Tây.

Phản ứng và dự báo

• Các nước phát hàng dự trữ dầu khẩn cấp, nhưng thiếu hụt naphtha vẫn là thách thức lớn.
• Doanh nghiệp chậm mua nguyên liệu, hy vọng giá giảm nếu xung đột chấm dứt.
• Một số chuyển sang vật liệu tái chế, nhưng chi phí cao gấp 5-7 lần nhựa từ hóa thạch.
• Chuyên gia dự đoán mất vài tháng để phục hồi ngay cả khi eo biển Hormuz mở lại.
• Khủng hoảng làm tăng lạm phát và giảm tăng trưởng kinh tế toàn cầu, theo cảnh báo của IMF và J.P. Morgan.