Chiến tranh Mỹ-Iran khiến giá dầu tăng, gây áp lực lên người tiêu dùng thu nhập thấp do chi phí nhiên liệu. Trong khi đó, người thu nhập cao tuy chi tiêu ổn định nhưng tâm lý tiêu dùng lại giảm mạnh vì biến động thị trường chứng khoán.
Tác động lên người thu nhập thấp
- Giá dầu tăng do xung đột Mỹ-Iran làm chi phí nhiên liệu tăng, ảnh hưởng trực tiếp đến người tiêu dùng thu nhập thấp.
- Dữ liệu nội bộ từ Bank of America cho thấy, từ đầu chiến tranh đến 21/3, tốc độ tăng chi tiêu hàng năm (trừ xăng) của nhóm thu nhập thấp đã chậm lại.
Người thu nhập cao: Chi tiêu ổn định nhưng tâm lý suy giảm
- Chi tiêu của người thu nhập cao vẫn duy trì ở mức ổn định, nhưng tâm lý tiêu dùng giảm mạnh hơn trong tháng 3.
- Khảo sát hàng tháng của Đại học Michigan ghi nhận chỉ số tâm lý tiêu dùng tháng 3 giảm hơn 3 điểm xuống 53,3, với mức suy giảm đáng kể ở nhóm thu nhập cao.
- Nguyên nhân chính là do biến động thị trường chứng khoán sau xung đột, theo bà Joanne Hsu, giám đốc khảo sát.
Hiệu ứng tài sản và rủi ro kinh tế
- Thị trường chứng khoán tăng trước đây tạo ra "hiệu ứng tài sản", giúp người thu nhập cao chi tiêu nhiều hơn dù thu nhập không nhất thiết tăng.
- Goldman Sachs cảnh báo: Một sự điều chỉnh thị trường 10% có thể làm GDP Mỹ giảm 0,5% vào năm 2026, và mức giảm 20% có thể khiến GDP sụt 1%.
- Tính đến thứ Hai, chỉ số S&P 500 chỉ còn cách mức giảm 10% từ đỉnh 52 tuần khoảng 0,6 điểm phần trăm.
Quan sát từ chuyên gia
- Pooja Sriram, kinh tế gia tại Barclays, nhận định người thu nhập cao chưa chịu ảnh hưởng thực tế đến chi tiêu nhưng đang lo lắng về tình hình kinh tế.
- Hoạt động đầu tư của các nhà đầu tư cá nhân gần như đình trệ kể từ khi chiến tranh bùng nổ, theo ghi chú của Goldman Sachs.
- Các chuyên gia nhấn mạnh rủi ro nếu xung đột kéo dài sẽ làm trầm trọng thêm sự bất bình đẳng kinh tế hình chữ K, khi người thu nhập thấp chịu áp lực từ giá nhiên liệu trong khi người giàu phụ thuộc vào thị trường chứng khoán.