Mặc dù tình hình Trung Đông có dấu hiệu giảm căng thẳng với lệnh ngừng bắn mong manh, hoạt động vận tải biển qua Eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch cung cấp 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu – vẫn chưa thể phục hồi. Các công ty vận tải lớn đang tạm dừng hoạt động do đánh giá rủi ro cao và sự thiếu vắng các đảm bảo an toàn rõ ràng từ phía Iran.
Rủi ro vận tải biển tại Eo biển Hormuz
Theo các chuyên gia và công ty vận tải biển, việc tái khởi động hoạt động tại Eo biển Hormuz đang đối mặt với nhiều rào cản lớn, vượt qua cả lệnh ngừng bắn chính thức. Các công ty vận tải hàng đầu như Hapag-Lloyd đã tạm dừng hoạt động, ưu tiên hàng đầu là đảm bảo an toàn cho nhân viên trên cả đất liền và trên biển.
Các lý do chính khiến các hãng tàu thận trọng bao gồm:
- Thiếu đảm bảo an toàn: Các nhà vận tải yêu cầu sự chấp thuận rõ ràng và các đảm bảo an toàn dài hạn từ phía Iran.
- Thiếu hướng dẫn cụ thể: Chưa có hướng dẫn chi tiết về quy trình và thời điểm tàu thuyền được phép đi qua eo biển.
- Đánh giá rủi ro: Các công ty vận tải đang chờ đợi các chuyến đi thử nghiệm để đánh giá mức độ an toàn trước khi khôi phục lưu lượng lớn.
Những rào cản kinh tế và địa chính trị mới
Bên cạnh rủi ro an ninh, các yếu tố kinh tế và chính sách cũng đang gây cản trở nghiêm trọng đến việc lưu thông hàng hóa.
- Phí qua eo biển: Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã bắt đầu tính phí vận chuyển, với mức phí lên tới 2 triệu USD cho mỗi tàu chở dầu.
- Hệ thống thanh toán thay thế: Các khoản phí này được chấp nhận bằng tiền Nhân dân tệ (CNY) hoặc tiền điện tử, qua đó giúp các bên né tránh hệ thống tài chính quốc tế dựa trên đồng đô la Mỹ và các lệnh trừng phạt của Mỹ.
- Yêu cầu về quy trình: Các chuyên gia nhận định rằng các tàu không chỉ cần đi ra khỏi Vịnh Ba Tư mà còn cần có khả năng quay lại để nạp đầy dầu, một quy trình phức tạp và mất nhiều ngày.
Dự báo và hệ lụy kinh tế toàn cầu
Các nhà phân tích thị trường dự đoán rằng việc khôi phục lưu lượng tàu hàng về mức trước chiến tranh có thể mất tới sáu tháng. Sự gián đoạn này không chỉ ảnh hưởng đến nguồn cung năng lượng mà còn gây ra những hệ lụy kinh tế sâu rộng hơn:
- Giá năng lượng: Giá xăng dầu vẫn biến động mạnh, và việc đưa giá trở lại mức trước chiến tranh là một chặng đường dài.
- Tính tạm thời của hòa bình: Các chuyên gia cảnh báo rằng lệnh ngừng bắn hiện tại là 'tạm thời và có điều kiện', và sự ổn định của nó rất mong manh.
- Tác động vĩ mô: Sự gián đoạn liên tục gây lo ngại lớn về sự ổn định kinh tế toàn cầu và chi phí năng lượng tăng cao cho người tiêu dùng cuối cùng.
