Chiến tranh Iran bùng nổ từ cuối tháng 2/2026 đã làm tê liệt hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển quan trọng cho khoảng một phần ba giao dịch phân bón trên biển toàn cầu. Sự gián đoạn này khiến giá phân bón tăng vọt và dấy lên lo ngại về an ninh lương thực toàn cầu.
Giá phân bón tăng vọt
- Giá urê (phân bón đạm) tăng từ mức 400-490 USD/tấn lên khoảng 700 USD/tấn.
- Giá amoniac tăng khoảng 20%.
- Giá urê tăng khoảng 50% kể từ khi chiến tranh bắt đầu.
Nguồn cung bị cô lập
- Khoảng 30% nguồn cung phân bón xuất khẩu từ các nước Trung Đông (Iran, Ả Rập Xê Út, Qatar, Bahrain) không thể vận chuyển do eo biển Hormuz bị phong tỏa.
- Trung Quốc – một nhà xuất khẩu lớn – cũng áp dụng hạn chế xuất khẩu để bảo vệ thị trường nội địa.
- QatarEnergy đã ngừng sản xuất urê sau khi tạm dừng sản xuất khí tự nhiên hóa lỏng.
So sánh với khủng hoảng Nga-Ukraine
- Chuyên gia cảnh báo khủng hoảng này nghiêm trọng hơn chiến tranh Nga-Ukraine năm 2022 vì ảnh hưởng đến nhiều nhà sản xuất và nhiều loại phân bón then chốt (urê, amoniac, lưu huỳnh).
- Khu vực Trung Đông chiếm khoảng 50% nguồn cung lưu huỳnh toàn cầu, 33% urê và 25% amoniac.
Đe dọa an ninh lương thực
- Đạm (nitrogen) là dinh dưỡng không thể thiếu cho cây trồng, phải bổ sung hàng năm.
- Nguồn cung thiếu hụt sẽ làm giảm năng suất cây trồng, đặc biệt ảnh hưởng đến các nước đang phát triển như Ấn Độ, châu Phi và khu vực phía đông Suez.
- Mặc dù có kho dự tròng thực phẩm, giá cả tăng cao sẽ gây lạm phát thực phẩm và khó khăn cho các nước nghèo.