Theo đánh giá mới nhất từ Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), hai loài đặc hữu Nam Cực là chim cánh cụt hoàng đế và hải sư lông Nam Cực đã được nâng cấp lên mức 'Nguy cấp' (Endangered). Sự suy giảm nghiêm trọng của cả hai loài này được xác định chủ yếu do tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu.
Bối cảnh đánh giá của IUCN
Báo cáo mới của IUCN Red List (Danh sách Đỏ) đã xác định các loài đang đối mặt với nguy cơ tuyệt chủng cao. Việc nâng cấp mức độ nguy cấp cho chim cánh cụt hoàng đế và hải sư lông Nam Cực là lời cảnh báo nghiêm trọng về tình trạng suy thoái môi trường sống và nguồn thức ăn tại Nam Đại Tây Dương.
- Tính độc lập: Danh sách này là một bộ dữ liệu độc lập, khác với các phân loại của luật Bảo tồn Loài có nguy cơ tuyệt chủng của Hoa Kỳ (ESA).
- Tầm quan trọng: Cả hai loài đều là động vật có vú và chim lớn, mang tính biểu tượng cao của hệ sinh thái Nam Cực.
Chim cánh cụt Hoàng đế: Mất môi trường sống băng biển
Chim cánh cụt hoàng đế, loài chim cánh cụt lớn nhất, đang được chuyển từ mức 'Bị đe dọa gần' (Near Threatened) lên 'Nguy cấp' (Endangered) trong Danh sách Đỏ của IUCN. Nguyên nhân chính được xác định là sự mất băng biển và biến đổi khí hậu.
- Dự báo quần thể: Các mô hình dự đoán cho thấy quần thể chim cánh cụt hoàng đế có thể giảm một nửa vào thập niên 2080.
- Mối đe dọa chính: Theo các chuyên gia, sự suy giảm băng biển theo mùa là yếu tố thúc đẩy sự sụt giảm dân số. Băng biển đóng vai trò là môi trường sống và khu vực sinh sản chính của chúng.
- Tác động của băng tan: Khi băng biển giảm, chim cánh cụt mất đi nơi làm tổ trên băng nhanh (fast ice) và nơi kiếm ăn trong các khe nứt băng (polynyas). Điều này làm giảm tỷ lệ thành công trong việc sinh sản và khả năng sống sót của cá thể trưởng thành về lâu dài.
Hải sư lông Nam Cực: Thách thức từ nguồn thức ăn
Tương tự, hải sư lông Nam Cực cũng được nâng cấp lên mức 'Nguy cấp' (Endangered) sau khi quần thể của chúng suy giảm hơn 50% trong giai đoạn từ năm 1999 đến năm 2025.
- Nguyên nhân suy giảm: Sự suy giảm này cũng gắn liền với biến đổi khí hậu, cụ thể là việc giảm nguồn cá krill – nguồn thức ăn chủ yếu của chúng.
- Di chuyển của nguồn thức ăn: Khi nhiệt độ nước mặt gần Nam Cực tăng lên, cá krill buộc phải di chuyển xa hơn về phía ngoài khơi và vào vùng nước sâu hơn để tìm kiếm khu vực lạnh hơn. Điều này khiến nguồn thức ăn trở nên khó tiếp cận hơn đối với các loài săn mồi trên đất liền.
Kết luận chung: Mối đe dọa toàn diện từ khí hậu
Sự suy giảm của cả hai loài này cho thấy mối đe dọa chung và nghiêm trọng đối với toàn bộ hệ sinh thái Nam Đại Tây Dương. Các nhà khoa học nhấn mạnh rằng sự ấm lên của đại dương và băng tan không chỉ ảnh hưởng đến môi trường sống vật lý mà còn làm gián đoạn chuỗi thức ăn tự nhiên, đẩy các loài đặc hữu đến bờ vực tuyệt chủng.
