Các cuộc đàm phán nhằm chấm dứt xung đột liên quan đến Iran đang đối mặt với vô số bất đồng nghiêm trọng về các điều khoản thỏa thuận, khiến việc đạt được một nền hòa bình lâu dài trở nên vô cùng khó khăn.
Các cuộc thảo luận này được đánh giá là một trong những cuộc đàm phán phức tạp nhất trong lịch sử gần đây của Mỹ và khu vực Trung Đông. Tuy nhiên, ngay cả các bên liên quan cũng chưa thể thống nhất về những điều khoản cơ bản của lệnh ngừng bắn, làm dấy lên nghi ngờ lớn về tính khả thi của thỏa thuận hòa bình.
Tranh chấp về phạm vi ngừng bắn tại Lebanon
Vấn đề lớn nhất làm lu mờ các cuộc đàm phán không nằm ở Iran mà là sự việc xảy ra tại Lebanon. Cụ thể:
- Hành động của Israel: Israel đã tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn nhắm vào các đồng minh Hezbollah của Iran tại Lebanon.
- Quan điểm của Iran: Tehran khẳng định hành động này là vi phạm trắng trợn thỏa thuận ngừng bắn ban đầu.
- Phản bác từ Mỹ và Israel: Hoa Kỳ và Israel bác bỏ việc Lebanon nằm trong phạm vi thỏa thuận ngừng bắn ban đầu. Điều này tạo ra sự mâu thuẫn lớn, đặc biệt khi Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif ban đầu đã tuyên bố Lebanon nằm trong phạm vi ngừng bắn.
Sự mâu thuẫn này càng được củng cố khi Pakistan, bên trung gian, vẫn đứng về phía Iran, khẳng định Lebanon phải được bao gồm trong thỏa thuận.
Các điểm bất đồng chiến lược khác
Ngoài vấn đề Lebanon, các bên còn tranh cãi gay gắt về các điều khoản chiến lược khác:
- Kiểm soát Eo biển Hormuz: Lệnh ngừng bắn dường như trao cho Iran một mức độ kiểm soát nhất định đối với eo biển quan trọng này. Iran tuyên bố rằng việc đi qua eo biển sẽ cần sự phối hợp với Lực lượng Vũ trang Iran. Trong khi đó, các bên phương Tây lại đưa ra các đề xuất mâu thuẫn về việc mở cửa hoàn toàn hay mô hình hợp tác chung.
- Kế hoạch 10 điểm: Ban đầu, Tổng thống Trump đề cập đến một “đề xuất 10 điểm từ Iran” như một cơ sở khả thi để đàm phán. Tuy nhiên, sau đó, các bên lại đưa ra nhiều phiên bản khác nhau của kế hoạch này, gây nhầm lẫn và làm giảm tính minh bạch của các điều khoản thỏa thuận.
Đánh giá chung về tiến trình đàm phán
Sự thiếu đồng thuận về các điều khoản, cùng với các tuyên bố mâu thuẫn từ các bên liên quan (từ chính phủ Mỹ, Israel đến các quan chức Iran và Pakistan), cho thấy tính khả thi của một thỏa thuận hòa bình toàn diện đang bị đặt dấu hỏi lớn. Các bên dường như đang tập trung vào việc khẳng định lập trường của mình hơn là tìm kiếm một giải pháp chung.
